Zonguldak`a Fransızlar 8 Mart 1919 tarihinde asker çıkardılar.

Bu zamana kadar Fransızların Zonguldak`ı koruma amaçlı mı yoksa işgal amaçlı mı geldiği merak konusu idi. Fakat araştırmalarımda öyle bir belge karsıma çıktı ki ; Zonguldak`ın Osmanlı Harbiye Naziri ( Bugünkü Karşılığı Milli Savunma Bakanı) Şakir Paşa`nın Zonguldak`tan istediği bir rapora dayanıyor.

​

Belge 1

Zonguldak`ın Fransızlar tarafından sureti işgalini ( haksız ve izinsiz işgal ) gösterir rapor merhuten (bir şeyin veya kişinin bağlı istek) takdim kılınmıştır. erbapta (ekte, özeti) 17 Recep 335 (17 Nisan 1919)

Raporun bugünkü Türkçe Alfabesi ise söyle ;

400 Fransız neferinin 3.4.335 (3 Nisan 1919) Zonguldak`a ihraç edildiğine ve Zonguldak havalisinde bir aydan beri muhilli (Mahalli) asayiş bir mevzu olmadığı ve 4.4.335 (4 Nisan 1919) tarihinde bir Fransız miralayın bir terbide ile Zonguldak`a gelerek , bir gün evvel mahalli mezkure vurd eden 400 neferi teftiş eylediği, alay 32 kumandanlığının iş Arabi atfen 10 fıkra kumandanlığından bildirilmekte arz olunur. 10 Nisan 1335 (10 Nisan 1919)

İstanbul Muhafızı

Ferik Osman Şakir.
 

Belge 2

Şehrihalin üçüncü günü Zonguldak`a Senegal askerinden bir tabur (1000 askerden oluşan bir askeri birlik ) geldiği ve kendilerine terk edilen askeri pavyona yerleştirildikleri , Bolu mutasarrıflığından bildirilmiş olmakla arzı malumat olunur.

Nisan 335 (Nisan 1919)

Dahiliye Naziri namına

Müsteşar Keşfi
 

Belge 3

Bolu Muhafızlığından haziran 335 (Haziran 1919)

Dün bir Fransız bölüğünün Zonguldak`a vürut ederek ciheti askeriyeye ait pavyonda ikameleri takarrür ettiği masuzdur.

Aslına mutabiktir

Umumiye Aliye'si 4.Haziran 335 (1919)

Emniyet umumiye Müdüriyeti
 

Bu belgelere göre değerlendirme yapacaksak;

​

Görüldüğü gibi, istenen rapor olduğu belirten belgede, Zonguldak`ın haksız ve izinsiz işgal edildiği tanımı yapılıyor. Daha önce bu konuda yazılan yazıların bazılarında Fransızların padişahın izni ile asker çıkarttıkları yöndeydi,, fakat burada kullanılan tabir ile aslında Fransızların Padişahın bilgisi dahilinde olmasına rağmen rızası dışında ; daha dorusu bunu kabulleniş olarak değerlendirilmemiz gerekiyor, Zira İstanbul itilaf devletleri tarafından 13 Kasım 1918 tarihinden beri işgal altındır.

Zonguldak`a Fransız nezrinde aynı zamanda Senegal askerlerinin de getirildiği ve bu askerlerin askeri pavyona yerleştirdiği vurgulanıyor. Bu yer muhtemelen Yayla`da stattın hemen karısında bulunan eski mühendislik mektep binası olduğunu düşünüyorum. Bundan bir kaç ay sonra da

İşin ilginç tarafı ; bu malumatı Zonguldak`tan isteyen kişi Şakir Pasa , aynı zamanda Mustafa Kemal`in Samsun`a gidişini ve 9.Ordu birlikleri müfettişliğine atanmasını sağlayan kişidir.

Bir başka belgede ise ;

5 Mayıs 1919 tarihinde yani işgalden iki ay sonra Fransızların Türk Bayrağına karşı yaptığı saygısızlık ve tecavüz hakkındadır. (Belirttiğim tüm belgeleri aşağıda vereceğim adreste bulabilirsiniz.)

28 Kasım 1919 tarihinde ise ; Zonguldak`ta bulunan Fransız taburunun basına Binbaşı Foulon`un getirildiği ne tesadüf ki ; ayni gün Zonguldak`ta bulunan Bahriye Naziri (Deniz Kuvvetleri) Samsun `a hareket ettiğini yazan belgedir.

Bir de not olarak yazayım;

6 Ocak 1919 günü askerlik çağı gelenler için askerlik şubesine gönderilen belgede ,İstanbul*a Zonguldak`tan asker gönderilmesi istenmiş.

İşgalden bir kaç gün sonra Zonguldak`ın emniyeti için 32 Kafkas Alayının Zonguldak`a sevk edildiği bir başka belgede ise 13 Kasım 1919`da General Milen tarafından bu taburun İstanbul'a alındığı bir bölümünün Üsküdar`a diğer bölümü ise Beşiktaş`a gönderildiği ; bunun İstanbul`daki ordu yönetiminden neden habersiz yapıldığı hakkında sorgu belgesidir.

Ancak 20 Aralık 1919 tarihinde, Bolu`dan Bartın Komutanlığına (Çaycuma) gönderilmesi hakkında Bolu Mutasarrıfın yolladığı belgedir.

 

Hayati Yılmaz ile

Zonguldak Tarih